آیا تلفن همراه به تمام صحبت های اطراف خود گوش می دهد؟

ضریب نفوذ گوشی موبایل به بالاترین مقدار طی سالای گذشته رسیده، و میکروفونا هم یکی از اجزای لازم موبایلا هستن، به خاطر همین نگرانی در مورد حریم شخصی تا حد زیادی زیاد شده.

از طرف دیگه اسمارت فونا دیگه فقط واسه صحبت به کار نمی رن؛ دستیارهای هوشمندی که با صدا کنترل می شن، مانند سیری از اپل، اسیستنت از گوگل، کورتانا از مایکروسافت، همه در تلفنای همراه جدید به صورت پیش فرض هستن و از اونا واسه جستجوی اینترنتی، تنظیم یادآورها، و تعیین قرارهای ملاقات استفاده می کنیم.

در مقابل، بیشتر اپلیکیشنا و بازیا هم هنگام نصب، درخواست دسترسی به میکروفون رو از کاربر دارن. به هر حال، میشه فهمید که چه وقتی از میکروفون استفاده می شه؟ یا در صورت فعال شدن میکروفون، داده های ضبط شده از راه اینترنت به سرورهای خاصی منتقل می گردن یا خیر؟

مایکل دی موی سرپرست بخش محرمانگی داده در مرکز دموکراسی و تکنولوژی (CDT) در این رابطه میگه:

اسمارت فون در واقع دیوایس ردیابی و شنود کوچیکی هستش، ولی بیشتر ما اینجور دیدی نسبت به اون نداریم، چون دستگاه شخصی بی آزاری به نظر میاد که همه جا همراهمانه و حتی هنگام خواب هم در کنارمون قرار داره.

واقعیت اینه که موبایل، اطلاعات زیادی رو از کاربر خود و محیط دور و بر جمع آوری می کنه، و این وسط داده های صوتی نقش برجسته ای دارن.

اگه به این اعلام نظر شک دارین و از سرویسای گوگل بهره می گیرین، کافیه به این لینک سری بزنین. با ورود به حساب کاربری خود، می تونین همه فعالیت هاتون رو در دیوایسا و خدمات جور واجور ببینین، از کروم گرفته تا جستجو، اندروید، یوتوب و چیزای دیگه ای به جز اینا.

باحال تر اینکه با کلیک روی گزینه Filter by date & product و انتخاب Voice & Audio و فشردن دکمه Search می تونین تموم جستجوهای صوتی خود رو در سرویسای گوگل ببینین؛ این محتوای صوتی به طور کامل در سرورهای مربوطه ذخیره شدن و همین حالا هم می تونین دوباره اونا رو اجرا کنین.

بسیاری ادما از ذخیره شدن این محتوا اطلاع ندارن. گوگل میگه هدفی شفاف در این رابطه داره و به افراد اجازه میده هر زمان که بخوان، اطلاعات خودشون رو ببینن؛ اما از طرف دیگه، هیچ وقت ندیده ایم گوگل به طور رسمی و عمومی اعلام کنه این داده ها مستقیماً ذخیره و نگهداری می شن.

البته در مقایسه با گوگل، بسیاری شرکتای دیگه هم هستن که حتی اجازه دسترسی کاربر به داده های جمع آوری شده خودشون رو هم نمی دن، و در آخر مهم ترین نکته اینه که ما اصلا نمی دونیم کمپانیای جور واجور با این اطلاعات چیکار می کنن.

میشه حدس زد دست کم واسه یه بار، اطلاعات ضبط شده به وسیله یه آدم گوش داده می شه، و در آخر الگوریتمای اختصاصی روی اونا اجرا و اجرا می شه تا الگوهای خاص رو تشخیص داده و جزئیات سودمندی در مورد رفتارها و علائق کاربر به دست بیاد.

داده های صوتی همه چیز رو معلوم میسازن. نویزهای محیطی می تونن نشون بدن که در اتاق نشیمن قرار دارین یا در حموم؛ صداهای پس زمینه، افراد حاضر در محل و در کنار شما رو مشخص میسازن؛ حتی به کار گیری میکروفون واسه تعیین سطح نویز فضای دور و بر می تونه وقتی که به خواب رفته اید رو به شرکت مربوطه نشون بده.

دی موی در این رابطه میگه:

اگه تصور می کنین صحبتای مهم و با ارزشی نمی گین و پس احتیاجی به نگرانی ندارین، اشتباه می کنین. داده های صوتی با شکلای جور واجور و اقسام اطلاعات دیگه ترکیب می شن و با جستجو درون اونا، میشه تصویری کامل از شما به دست آورد.

فناوریای مورد استفاده در این قسمت بزرگی عجیب و غریب نیستن. در واقع الان بیشتر اونا با بقیه تکنولوژیای در رابطه در تعامل بوده و همیشهً با همدیگه به رد و بدل کردن اطلاعات می پردازن.

سال گذشته CDT در مورد سرویس جدیدی به نام SilverPush به کمیسیون تجارت فدرال (FTC) اخطار داد. در این فناوری از پیام های صوتی خاص واسه ردیابی فعالیتای افراد در دیوایسای جور واجور استفاده می شه.

مثلا تلویزیون در بین پخش پیامای بازرگانی، یه جور محتوای صوتی مخفی رو هم پخش می کنه که به وسیله گوش آدم قابل شناسایی نیس، اما موبایل خیلی راحت اونو تشخیص میده. اینجوری، شرکت مربوطه می تونه مالک مشترک موبایل و تلویزیون رو بشناسه.

طی سالیان گذشته، شرکتای تبلیغاتی به راهکارها و تکنولوژیای مختلفی متوسل شدن تا دیوایسای مربوط به همدیگه رو شناسایی کنن، چون اینجوری می تونن فعالیتای افراد رو ردیابی کرده و تبلیغات رو به صورت هدف دار واسه اونا پخش کنن.

با این حال، خیلی بعید نیس که اینجور فناوریایی از طرف دیگه شرکتا و نهادهای خصوصی، دولتی یا جاسوسی استفاده کرده شه؛ کافیه پیام مخفی خاصی از راه تلویزیون پخش شه تا همه موبایلای موجود در اتاق شناسایی شده و هویت کل گروه حاضر مشخص شه.

اگه نگرانید که موبایلتان به هر چیزی که می گین گوش میده، باید بدونین تنها نیستین. اینترنت پره از داستانایی در مورد استراق سمع دیجیتال. افراد زیادی احساس می کنن صحبت هاشون در نزدیکی تلفنای همراه واسه ارائه تبلیغات هدف دار به کار میره.

تابستون سال گذشته، پس از اینکه فیسبوک به استراق سمع از راه اپلیکیشن خود محکوم شد، بیانیه کوتاه زیر رو منتشر ساخت:

فیسبوک از میکروفون موبایل شما واسه ارائه تبلیغات یا تغییر چیزی که در فیدهای خبری می بینین، بهره نمی گیره. ما فقط در صورتی به میکروفون دسترسی داریم که شما اجازه داده باشین، و از ویژگیایی استفاده کنین که به دریافت صوت نیاز داشته باشن.

اما به چه دلیل این فکر در بین کاربران به وجود اومد که فیسبوک به صحبتاشون گوش کرده و تبلیغات رو براساس اونا تغییر میده؟ پروفسور جیسون هونگ از دانشکده علوم کامپیوتر دانشگاه کارنگی ملون میگه:

دو توضیح هست: یا این وضعیت به طور کاملً تصادفی بوده، یا اینکه کاربران مورد بحث اول به وب سایتی رفته و موضوع یا کالایی رو مشاهده کرده، بعد در مورد اون با دوستای خود گفتگو کردن. فیسبوک با وب سایتا و پایگاه های خبری زیادی در جهان در ارتباطه و اطلاعات مربوط به محتوایی که کاربران می بینن رو دریافت می داره، پس خیلی راحت می تونه تبلیغات در رابطه به اونا رو به نمایش درآورد.

ایشون اینو هم به این موضوع دقت لازم رو به عمل بیارین گفتن «تا جایی که ما اطلاع داریم، میکروفون به صورت دائم شنود نمی شه».

به هر حال از بیانیه فیسبوک مشخص نمی شه که اونا با اطلاعات و داده های صوتی افراد چیکار می کنن، اما میدونیم کل مدل کار و کاسبی این شرکت بر جمع آوری داده و تبلیغات فوق العاده هدف دار بنا نهاده شده. شاید تصور کنین دریافت تبلیغات اختصاصی نتیجه منفی نداره، اما ماجرا سخت تر از ایناست. دی موی میگه:

وقتی که از خدماتی به رایگان استفاده می کنین، مطمئن باشین بهای اونو با اطلاعات خود می پردازید، و این وسط مشخص نیس که کدوم سمت قضیه بر دیگری می چربد. اینترنتی که من می بینیم با چیزی که شما می بینین، فرقی اساسی داره. محتوایی که واسه هرکدوم از ما به نمایش در میاد، به طور کاملً به اطلاعات جمع آوری شده از ما وابسته.

بر این پایه، آدمایی که به گروه های نژادی جور واجور تعلق دارن، آگهیای شغلی متفاوتی رو دریافت می کنن، یا تبلیغ وامای پر بهره واسه اشخاصی که در وضعیت مالی نامناسبی گرفتار اومده ان، به نمایش در میاد.

چه کاری از دستمون بر میاد؟

با معرفی خدماتی مثل سیری یا گوگل اسیستنت، موبایل شما همیشه در جستجوی کلید واژه مربوطه به صداهای دور و برش گوش میده. البته طبق ادعای سازندگان، پردازش داده تا این مرحله به صورت محلی و درون خود موبایل صورت میگیره و هیچ اطلاعاتی به بیرون منتقل نمی شه.

پس از اینکه عبارت OK Google یا Hey Siri رو بر زبون جاری کنین، صحبتاتون به طور کامل ضبط شده و به سرورهای مربوطه منتقل می شه.

اگه می خواین مانع از گوش سپردن همیشگی موبایل به محیط دور و بر شید، خیلی راحت می تونین از بخش تنظیمات گزینه مورد نظر رو غیر فعال کنین. مثلاً در سیستم عامل اندروید به بخش تنظیمات، قسمت گوگل، گزینه Search & Now و بعد Voice رفته و در اونجا OK Google Detection رو خاموش کنین.

هونگ در این رابطه میگه:

شرکتای بزرگ و معتبر، معمولاً در این جوری موارد بسیار شفاف عمل میکنن، چون کمیسیون تجارت فدرال و دیگه سازمانای دولتی به طور دائم اونا رو زیر نظر داشته و در صورت مخفی کاری، جریمه های سختی رو براشون در نظر می گیرن.

هم اینکه نهادهای خصوصی هم تحقیقات زیادی در این رابطه انجام داده و به بررسی خط به خط این اپلیکیشنا می پردازن.

با این حساب به نظر نمی رسه با استراق سمع مخفیانه دائمی از طرف موبایلا روبرو باشیم، اما هنوزم مشخص نیس از داده های ضبط شده کاربر چه استفاده ای می شه. حتی اگه وقت بذارین و متن سیاستای محرمانگی شرکتا رو بخونین، کاری که تقریباً هیچکی انجام نمی ده، بازم چیز زیادی دستگیرتان نمی شه. هونگ میگه:

در واقع هیچ فردی متنای Privacy Policy رو مطالعه نمی کنه، و اگه به اونا بگید چه حجم بزرگی از دادهاشون به صورت آنلاین جمع آوری می شه، متعجب می شن.

اما این وسط، اپلیکیشنای دیگری هم وجود دارن که با اهداف نامشخص به میکروفون دستگاه دسترسی دارن، و می تونن بدون اطلاع کاربر به صحبت هاش گوش بدن. هونگ اضافه می کنه:

با فعال شدن GPS دست کم آیکن کوچیکی رو بالای صفحه می بینیم و مشخص می شه که اپلیکیشنی از سرویس جایابی استفاده می کنه، اما در مورد میکروفون و دیگه حسگرها اینجور وضعیتی وجود نداره.

بهترین راه حل در این مورد، نصب نکردن اپلیکیشنای متفرقه و اجازه ندادن به اونا واسه دسترسی به میکروفونه. هونگ پیشنهاد می کنه:

اولین پنگوئنی نباشین که در آب می پره. تا اپلیکیشنی منتشر شد، سریع به سراغش نرید و نصبش نکنین. دست کم یکی دو هفته صبر پیشه کنین. گوگل و اپل روشای خوبی واسه پیدا کردن و حذف اپلیکیشنای داغون کننده دارن، اما باید چند روز به اونا مهلت بدین.

هم اینکه در نسخه های جدید سیستم عامل اندروید، می تونین واسه اطمینان از مجوزهای دسترسی به بخش تنظیمات و منوی Privacy and Safety برید. اینجا بخشی به نام App Permissions هست که دسترسی به امکانات جور واجور سخت افزاری رو در بین برنامه های جور واجور نشون میده و با کمی جستجو، می تونین موارد مشکوک رو شناسایی کنین.

در آخر نگران باشیم یا نه؟

در مقایسه با بقیه تکنیکا و ترفندهای مورد استفاده واسه ردیابی فعالیت آنلاین کاربران، فضای داده های صوتی هنوز به اندازه کافی پیشرفت نکرده و پیشرفت نیافته، اما با در نظر گرفتن اینکه هر روز دیوایسای بیشتری با توانایی شنیداری عرضه می شن، نگرانی هم در این بخش زیاد می شه.

هونگ عقیده داره:

این روزا موبایل، تلویزیون هوشمند، اسپیکرهای خونگی و حتی اسباب بازیا، همه همیشهً به محیط دور و بر خود گوش میدن، و به زودی تشخیص راه این داده ها زیادتر از اندازه سخت می شه، چون هر شرکت می خواد به سرورها و خدمات کلاود خود وصل شه.

این قابلیتا، شرایط سختی رو واسه کاربران و حتی متخصصین بخش امنیت پیش می آورد، و درک اینکه واقعاً چه اتفاقی در حال وقوعه، ناممکن می شه.

CDT عقیده داره باید قوانین پایه ای واسه حفظ محرمانگی و حریم شخصی و تضمین امنیت کاربران وجود داشته باشه، ضمن اینکه کمپانیا هم مجبور گردند که تا جای ممکن اطلاعات کمتری رو از افراد جمع آوری کنن. اونا واقعاً به این حجم از داده نیاز ندارن، ولی هر اون چیزی که در اختیارشون قرار گیرد رو جمع می کنن تا شاید در آینده کاربردی واسه اون پیدا کنن.

دی موی گفت «در جهان واقعی به این عمل شرکتا، احتکار داده می گن.»

ایده اصلی پشت این حرکت، باور عمومیست که میگه تکنولوژی باعث بهتر شدن زندگی می شه، اما همیشه ممکنه اهداف خوب دچار دستکاری شن، و در آخر نمی دونیم که از اطلاعات شخصی ما چه استفاده ای می شه.

الان نمیشه تصمیمی آگاهانه گرفت، چون هیچکی نمی دونه پشت پرده چه خبره. پس شاید تنها راه موجود عمل کردن به گفته های دی موی باشه:

اگه از این سرویسا و خدمات روی موبایل خود استفاده می کنین، در درجه اول باید بدونین دیگه چیزی به اسم حالت شخصی و خصوصی وجود نداره. سامانه های هوش مصنوعی رو به معنی دستیار شخصی یا دوست خود ندونین، همه اونا وسایل ردیابی و جمع آوری محتوا هستن.

اپلیکیشنای پیام رسان و شبکه های اجتماعی فقطً با هدف جمع آوری داده و استفاده تجاری طراحی و عرضه می شن، پس هیچ وقت به تنظیمات پیش فرض اونا اعتماد نکنین، همه چیز رو زیر نظر بگیرین و از حریم شخصی خود مراقبت کنین.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *