بررسی مکانیسم انتقال بحران مالی سال ۲۰۰۸ به بورس اوراق بهادار تهران- قسمت ۴- قسمت 2

  • شاخص کمیتی است که بعنوان نماینده کمیت­های همگن متعدد بکار می­رود و می ­تواند جهت و میزان تغییر کمیت­های مورد نظر را در طول زمان نشان دهد.

 

  • واژه شاخص به معنای نمودار، نماینده، نشان­دهنده و نمایانده می­باشد. از نظر کاربردی شاخص کمیتی است که نماینده چند متغیر همگن می­باشد. شاخص وسیله­ای برای اندازه ­گیری و مقایسه پدیده­هایی است که دارای ماهیت و خاصیت مشخصی هستند. بنابراین بر مبنای شاخص می­توان تغییرات ایجاد شده در متغیرهای معینی را طول یک دوره بررسی نمود. حتی به معنای خاص­تر، عدد شاخص عددی است نسبی که تفاوت­ها و از آن مهم­تر، تغییرات پدیده مورد مطالعه را در یک منطقه یا در رابطه با یک مجموعه تعریف شده، در طی چندین دوره، بر مبنای کمیتی نسبی که مبدا یا پایه سنجش و مقایسه قرار داده می­ شود، بیان می­ کند [۷].

 

  • شاخص کمیت عددی است که درصد تغییرات را در یک دوره زمانی و یا نسبت به دو نقطه زمانی خاص مقایسه می­ کند.

 

  • شاخص قیمت بعنوان یک کمیت عددی، تغییرات قیمت سهام موجود در بازار مالی را مورد سنجش قرار داده و تحولات و تغییرات بازارهای مالی را اندازه ­گیری و منعکس می­نماید.
  • تصویر درباره بازار سهام (بورس اوراق بهادار)

 

  • شاخص جهت و میزان حرکت اوراق بهادار و یا پرتفوی خاصی را نشان می­دهد و در واقع بازتابی از تمایل کلی بازار اوراق بهادار است. به عبارت دیگر و به طور کلی شاخص سهام چگونگی عملکرد بازار را نشان می­دهد و از طرف دیگر روند بازار را که نشان از حرکت کلی قیمت بازار سهام است اندازه ­گیری می­نماید. بنابراین، شاخص معیار اندازه ­گیری و قضاوت سرمایه ­گذاران در مورد کل بازار سهام و یا در مورد گروه خاصی از سهام در مقابل عملکرد سهام منفرد است. به همین خاطر به عنوان معیاری سودمند شناخته شده و توسط مشارکت­کنندگان بازار مورد استفاده قرار می­گیرد.

 

لازم به ذکر است که کمیت نسبی پایه را عموما با عدد ۱۰۰ نشان می­دهند، زیرا افزایش یا کاهش کمیت مورد مطالعه، مانند ۱۲۵ و ۷۵ در مقایسه با ۱۰۰ به سهولت فهمیده می­ شود. عددهای شاخص ممکن است به صورت عددهای نسبی ساده، بر مبنای ۱۰۰، یا عددهای نسبی مرکبی که به صورت میانگین­های موزون، از هم­افزایی مقدارهای ناهمگن به دست آمده است (مانند قیمت­های نسبی یک مجموعه از چندین پدیده مورد بررسی و کار در چندین سال پیاپی)، یا به شکل نسبت­های کمیت­های میانگین بیان شده باشد.
اساسا، طراحی و محاسبه عدد شاخص کوششی است برای پدید آوردن معیار همگن برای اشیاء، ویژگی­های کیفی و کمیت­های ناهمگن. یکی از وجوه ناهمگنی فرآورده ­ها، وجود واحدهای قابل سنجش متفاوتی چون وزن، حجم، طول، مساحت، تعداد، مدت استفاده و مواردی از این قبیل است که برای تعیین کمیت آنها به کار می­رود. اگر این فرآورده ­ها در معرض خرید و فروش منظم و وسیع قرار داشته باشند، همگن­سازی آنها ضرورت می­یابد. به بیان کلی، عداد شاخص برای مقاصد بسیار متنوعی، از جمله برای نشان دادن تغییرات مواردی از قبیل قیمت سهام شرکت­ها در بورس، تولیدات صنعتی، بازده تولید، درآمدهای ملی، قیمت­های عمده­فروشی، هزینه زندگی و بسیاری دیگر تهیه می­شوند. در تهیه شاخص ­های قیمت، عموما اعداد شاخص بر مبنای زوج­هایی از مقدار و قیمت مطرح می­شوند. در این میان زنجیره­ای زمانی اعداد شاخص را می­توان به مثابه روندنمایی از پدیده مورد بررسی در نظر گرفت. اعداد شاخص معیاری برای نشان دادن تغییرات اینگونه واقعیت­ها است. درباره عدد شاخص به مثابه روندنمای تغییرات قیمت، لازم است به این مساله توجه شود که چگونه باید از ترکیب تغییرات نسبی قیمت سهام شرکت­های گوناگون یک عدد شاخص بدست آورد که بتوان آن را معیاری از تغییر نسبی سطح عمومی قیمت­ها دانست باید یادآوری شود که ثبات رویه در تهیه شاخص می ­تواند بر قابلیت اتکای آن بیافزاید، از این گذشته راه­های مقایسه و ارزیابی مبانی تئوریک اعداد شاخص که در ادامه بدان اشاره خواهد شد نیز چندان بسته نمی ­باشد. مضافا اینکه در تهیه شاخص ­ها مسائل بسیار حائز اهمیتی چون:

 

 

    • انتخاب پایه (مبداء مقایسه)

 

    • انتخاب مجموع نمونه (سبد)

 

  • تعیین اهمیت نسبی (وزن)

 

مقایسه و سنجش سلسله­ای از شاخص ­ها هنگامی معنادار است که اجزای تشکیل­دهنده سبد از قبیل قیمت­ها، مقادیر و سال یا سال­های مبدا در وضعیتی عادی و قابل مقایسه انتخاب شده و از حالت­های افراط یا تفریط و بهم­خوردگی­ها و افت و خیزهای تند و زودگذر بدور بوده باشد. موضوع دیگری که مطرح می­باشد بکارگیری شیوه­ای جهت خنثی کردن آثار افت و خیزهای شدید قیمتی در اقلام سبد مورد محاسبه شاخص می­باشد.
در هنگام بررسی­های علمی، به منظور انجام ارزیابی­های دقیق و قابل اتکا، نیازمند معیارهای درست و منطقی می­باشیم. بر این اساس نماگرهای اقتصادی در شناسایی رفتارها و سیستم­های موجود، شناخت روندها و جهت آنها و نیز ترسیم چشم اندازهای آتی از اهمیت اساسی برخوردار هستند. از نظر مفهوم آماری، شاخص ­ها در گروه نماگرها قرار می­گیرند. نماگرها به مفهوم بکارگیری مجموعه ­ای از داده ­ها و فرایندها برای تشخیص تغییرات دوره­ای و نقاط چرخش رفتار متغیرهای مورد بررسی است.
عکس مرتبط با اقتصاد
شاخص ­ها از دیدگاه زمانی در سه گروه شاخص ­های تاخیری[۴۱]۱، شاخص ­های همزمان[۴۲]۲ و شاخص ­های پیشرو[۴۳]۳ طبقه بندی می­گردند. تفاوت نماگرهای فوق در این است که افت و خیزهای برخی از آنها قبل از افت وخیزهای بقیه بوقوع می­پیوندد [۸]. شاخص ­های پیشرو بیشتر در متغیرهای قیمتی و مواردی نمود می­یابد که نسبت به اختلال­های اتفاقی کوتاه­مدت یا نوسان­های ادواری اقتصاد ملی حساسیت زیادی دارند. شاخص ­های همزمان حرکت­های ادواری کمتری دارند و هموارتر می­باشند. و به همین ترتیب شاخص ­های تاخیری دارای کمترین نوسانات ادواری بوده و بسیار هموار می­باشند. شاخص ­های همزمان و تاخیری بیشتر به منظور تحلیل روندهای درازمدت و شناخت ساختار اقتصاد ملی بکار می­روند. از دیدگاه کاربردی، شاخص ­ها به دو گونه اصلی تقسیم بندی می­شوند.

 

 

    • شاخص ­های مقداری (حجمی)

 

  • شاخص ­های قیمتی

 

Add a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *