شهروندان، ایمان به دموکراسی را در ذهن آنان می پروراند، و از جهتی دیگر، وجود شبکه های مشارکت مدنی، آنان را به سوی اعمال رفتارهای دموکراتیک سوق می دهد.
بر مبنای دیدگاه های مربوط به ارتباط سرمایه اجتماعی با شهروندی دموکراتیک که در تحقیق حاضر نقطه اتکاء بر نظریات توکویل، آلموندووربا و پاتنام است، فرضیه های تحقیق حاضر بدین شرح می باشد:
۱۵-۲ فرضیه های تحقیق
فرضیه های اصلی
۱) با افزایش سرمایه اجتماعی ، سطح شهروندی دموکراتیک نیز افزایش می یابد..
۲) با افزایش اعتماد اجتماعی ، سطح شهروندی دموکراتیک نیز افزایش می یابد.
۳) با افزایش مشارکت مدنی ، سطح شهروندی دموکراتیک نیز افزایش می یابد.
فرضیه های فرعی
۱) رابطه اعتماد با بعد نگرشی شهروندی دموکراتیک قوی تر از رابطه مشارکت مدنی با آن است.
۲) رابطه مشارکت مدنی با بعد رفتاری شهروندی دموکراتیک قوی تر از رابطه اعتماد با آن است.
۳) افرادی که از اعتماد اجتماعی بیشتری برخوردارند، مشارکت مدنی بیشتری دارند.
۴) بین نوع جنسیت دانشجویان با شهروندی دموکراتیک رابطه وجود دارد.
۵) بین سن دانشجویان با شهروندی دموکراتیک رابطه وجود دارد.
۶) بین مقطع تحصیلی دانشجویان با شهروندی دموکراتیک رابطه وجود دارد.
۷) بین رشته تحصیلی دانشجویان با شهروندی دموکراتیک رابطه وجود دارد.
۸) بین سال ورود به دانشگاه دانشجویان با شهروندی دموکراتیک رابطه وجود دارد.
۹) بین احساس تعلق طبقاتی دانشجویان با شهروندی دموکراتیک رابطه وجود دارد.
۱۰) بین تهرانی یا شهرستانی بودن دانشجویان با شهروندی دموکراتیک رابطه وجود دارد.
۱۱) بین قومیت دانشجویان با شهروندی دموکراتیک رابطه وجود دارد.
۱۲) بین سکونت در خوابگاه با سکونت نداشتن در خوابگاه، با شهروندی دموکراتیک رابطه وجود دارد
۱۳) بین وضعیت تأهل دانشجویان، با شهروندی دموکراتیک رابطه وجود دارد.
براساس فرضیات عنوان شده تحقیق، مدل نظری به شکل زیر می باشد:

شکل شماره (۵-۲) : مدل نظری تحقیق

۱-۳ روش پژوهش
روش، شیوه پیش رفتن به سوی یک هدف است، بنابراین، شرح دادن روش علمی عبارت است از شرح اصول اساسی که در هر کار تحقیقی به اجرا گذاشته می شود. روش ها صورت های خاصی از مشی علمی هستند . راههای مختلفی هستند که به این منظور طراحی شده اند تا بهتر با پدیده ها یا با موضوع تحقیق سازگار باشند. (کیوی و کامپنهود، ۱۳۸۶: ۱۱-۱۲) انتخاب روش تحقیق بستگی به ماهیت موضوع، اهداف تحقیق، فرضیه های تدوین شده، ملاحظات اخلاقی و انسانی ناظر بر موضوع تحقیق و وسعت و امکانات اجرایی آن دارد. در این مرحله پژوهشگر باید معلوم کند که برای مسأله انتخابی او چه روش تحقیقی مناسب است. (اشرفی و کاظم پور، ۱۳۸۷: ۸۹)
شیوه پژوهش حاضر، از نوع پیمایش۸۵ است. تحقیق پیمایشی روشی است برای گردآوری داده ها که در آن از گروههای معینی از افراد خواسته می شود به تعدادی پرسش مشخص ( که برای همه افراد یکسان است ) پاسخ دهند. این پاسخ ها مجموعه اطلاعات تحقیق را تشکیل می دهند. (بیکر، ۱۳۸۱ : ۱۹۶) محققان اجتماعی می کوشند با استفاده از این تحقیقات پیمایشی به تبیین پدیده ها پرداخته و صرفاً به توصیف آن بسنده نکنند. در چنین مواردی فرضیه هایی (برای تبیین) ساخته شده تا با مرتبط گرداندن پاسخ سوالات مختلف به یکدیگر به آزمون کشیده شوند. (همان ، ۲۱) در کل، مشخصه پیمایش، مجموعه ساختمند یا منظمی از داده ها ست که ماتریس متغیر بر حسب داده های موردی نامیده می شود. درواقع، یکی از وظایف تحلیل پیمایش توصیف خصوصیات مجموعه ای از موردهاست. (دواس، ۱۳۸۶: ۱۳-۱۴)
همچنین برای گرداوری اطلاعات جهت تدوین مبانی نظری، چهارچوب نظری و نیز اطلاع از تحقیقات پیشین پژوهش، از روش کتابخانه ای (اسنادی) نیز بهره گرفته شد.
۲-۳ جامعه آماری
جامعه تحقیق عبارت است از مجموعه ای از افراد یا اشیایی که دارای ویژگی های همگون، مشترک و قابل اندازه گیری می باشد (نادری و دیگران، ۱۳۷۶: ۴۱) تعریف جامعه آماری باید مانع و جامع باشد. یعنی از شمول واحدهایی که نباید به مطالعه آن ها پرداخت جلوگیری به عمل آید و در ضمن چنان باشد که از لحاظ زمانی و مکانی همه واحدهای مورد مطالعه را دربرگیرد. ( اشرفی و کاظم پور، ۱۳۸۷: ۱۱۱)
جامعه آماری۸۶ این پژوهش شامل دانشجویان دانشگاه تهران، شاغل به تحصیل در نیمسال تحصیلی سال ۹۰-۹۱ خواهد بود که طبق آمار تعداد آن ها ۳۶۹۵۸ ۸۷ نفر می باشند.
بنابراین، واحد تحلیل در این تحقیق افراد دانشجو می باشد. واحد تحلیل۸۸ واحدی است که اطلاعات از آن گردآوری می شود؛ واحدی که خصوصیات آن را توصیف می کنیم.(دواس، ۱۳۸۶: ۴۱) یا به عبارتی دیگر، موضوعی که متغیرهای ما صفت آن باشد، واحد تحلیل را معین می کند.(ساعی، ۱۳۸۶: ۹۳) عموماً در اکثر تحقیقات موردهای تحقیق از افراد تشکیل می شوند. با این حال مورد تحقیق منحصر به افراد نبوده، گروه ها، برنامه ها، سازمان ها، اجتماعات بزرگ (ملت ها و کشورها) و مصنوعات نیز مورد تحقیق قرار می گیرند.(بیکر، ۱۳۸۱: ۱۱۲)
۳-۳ حجم نمونه و روش نمونه گیری
نمونه۸۹ عبارت است از مجموعه ای از نشانه ها که از یک قسمت، یک گروه یا جامعه ای بزرگتر انتخاب می شود؛ به طوری که این مجموعه معرف کیفیات و ویژگی های آن قسمت، گروه یا جامعه بزرگتر باشد.(خاکی، ۱۳۸۶: ۲۷۳) در واقع، نمونه رشته منتخبی از عناصر ( یا واحدها) است که از کل همه عناصر جامعه آماری برگرفته شده است. (بیکر، ۱۷۱: ۱۳۸۱) < br />در تحقیق حاضر دانشجویان دانشگاه تهران جمعیت نمونه را تشکیل می دهند که مطابق با فرمول کوکران. حجم نمونه به شرح زیر می باشد که از طریق نمونه گیری طبقه ای متناسب با حجم، نمونه ها معین می گردند.
فرمول کوکران
n = حجم نمونه مورد نظر
N = حجم جامعه آماری مورد نظر
t = سطح اطمینان است که معمولا دو مورد است. ۱٫۹۶ در سطح اطمینان ۹۵ درصد و ۲٫۷۵ در سطح اطمینان ۹۹ درصد.
P = نسبت صفت موجود در جامعه است که بین ۱ ۰/۰ تا ۹۹/۰ انتخاب میشود.
q = (1-p)
d= مقدار سطح خطای قابل قبول پژوهشگر است که بین ۰۱/۰ تا ۰۵/۰ انتخاب میشود.
مجموع نمونه مورد نظر در پنج دانشکده بر اساس فرمول فوق:

همانگونه که ذکر گردید نمونه گیری مورد استفاده برای تحقیق حاضر نمونه گیری طبقه ای متناسب با حجم می باشد بر مبنای این نوع نمونه گیری، هنگامی که ساختار جامعه ی پژوهش ناهمگون بوده و بتوان درون جامعه قشرها، طبقه ها، یاگروههای گوناگون اما با درصدهای جمعیتی متناوب را مشخص نمود، می توان از نمونه گیری تصادفی طبقه ای متناسب با حجم استفاده نمود.(میرزایی، ۱۳۸۹: ۶۹) براساس این تعریف در تحقیق حاضر، نمونه ای را به تناسب حجم دانشجویان هر دانشکده و به تفکیک دانشکده انتخاب می کنیم و طی دو مرحله زیر عمل می نماییم:
الف) ابتدا فاصله را برای کل جامعه طبق فرمول به دست آورده و آن گاه جمعیت هر طبقه را بر آن فاصله تقسیم می نماییم تا سهمیه ی هرگروه یا طبقه مشخص گردد.
ب) جمعیت هر طبقه را بر جمعیت کل تقسیم نموده تا درصدهای هر طبقه به دست آید و بعد درصدهای فوق را در حجم نمونه ضرب می کنیم تا سهمیه ی هر طبقه به دست آید.

سهمیه

درصد

فاصله نمونه

تعداد دانشجویان دانشکده

نام دانشکده
۱۹۰
۵۰٫۲۹
۹۷
۱۸۵۸۹
علوم انسانی
۷۶
۱۹٫۸۹
۹۷
۷۳۵۴
فنی و مهندسی
۲۸
۷٫۳۱
۹۷
۲۷۰۳
علوم پایه
۶۴
۱۶٫۸۲
۹۷
۶۲۱۹
پزشکی و پیراپزشکی
۲۲
۵٫۶۶
۹۷
۲۰۹۳
هنر
۳۸۰
۱۰۰

۳۶۹۵۸
جمع کل
جدول شماره (۱-۳) : توزیع دانشجویان به تفکیک دانشکده
علاوه بر استفاده از نمونه گیری فوق، در نهایت با استفاده از نمونه گیری تصادفی ساده نمونه های موردنظر استخراج می گردندکه این نوع از نمونه گیری، یکی از رایجترین شیوه ها در نمونه گیری است، در این شیوه هریک از عناصر یا اجزای تشکیل دهنده جامعه آماری از امکانی خاص و مستقل جهت انتخاب شدن برخودار است.(ساروخانی، ۱۳۸۲: ۱۰۹)
۴-۳ تکنیک جمع آوری داده ها
گردآوری داده ها عبارت است از استفاده از ابزار مشاهده (پرسشنامه یا راهنمای مصاحبه) برای گردآوری عینی اطلاعات تجویز شده از اشخاص یا واحدهای مشاهده که در جمعیت نمونه انتخاب شده اند. (کیوی و کامپینهود، ۱۳۸۶: ۱۹۵) داده های پیمایش با مصاحبه یا پرسشنامه ( رشته ای از سوالات دقیقاً طراحی شده ) بدست می آید. (بیکر، ۱۳۸۱: ۱۱۲) بدین ترتیب جمع آوری داده ها در این تحقیق پیمایشی نیز با استفاده از ابزار پرسشنامه صورت می گیرد. در طراحی پرسش نامه از تعداد ۱۴ سوال به صورت بسته استفاده شده است و اغلب از پرسش هایی که قبلاً توسط محققان و اساتید مجرب در تحقیقات قبلی ساخته شده و مورد آزمون قرار گرفته است استفاده شده است و یکی از سوالات نیز به صورت محقق ساخته بوده است.
۸-۳ سنجش متغیرها و عملیاتی کردن پژوهش
مفاهیم صرفاً ابزارهایی هستند که کارکرد مختصر و سودمندی دارند: آن ها تلخیص انتزاعی مجموعه کاملی از رفتارها، نگرش ها و خصیصه هایی هستند که از نظر ما وجه مشترکی دارند.( دواس، ۱۳۸۶: ۵۶) بر این مبنا، سنجش مفاهیم یکی از مسائل اصلی در تحقیقات اجتماعی است. این فرایند از تعریف اصطلاحات شروع شده، به عملیاتی کردن تعاریف و تدارک ابزارهای سنجش تغییرات مفهوم منتهی می شود. ( بیکر ، ۱۳۸۱: ۱۵۸)
در زمینه استفاده از مقیاس ها، در این پژوهش از مقیاس لیکرت استفاده می شود چراکه یکی از رایج ترین مقیاس های مورد استفاده برای تحقیقات پیمایشی است.در این مقیاس پاسخ دهنده میزان موافقت خود را با هریک از عبارات در یک مقیاس درجه بندی شده که اغلب از یک تا پنج درجه است نشان می دهد. برای تدوین گویه ها اغلب باید از عبارات مساعد و نامساعد درباره پدیده مورد اندازه گیری به تعداد مساوی استفاده شود. ( نایب پور و بریری، ۱۳۸۷: ۶۳)
تعریف ها در پژوهش به دو صورت نظری۹۰یا مفهومی۹۱، و عملیاتی۹۲ ارائه می شوند:
تعریف نظری یا مفهومی
مطابق با این نوع تعریف، مفهوم ها یا متغیرها با قاطعیت مطرح و طی آن معنی و فضای یک مفهوم یا متغیر، دامنه شمول، قواعد و اصول، به وسیله صفت هایی مشخص و قابل پذیرش ذکر می گردند. در این تعریف، فضای مفهومی می بایست شکل ثابت و پایدار داشته و امکان تعبیر یا تفسیر گوناگون از آن حاصل نباشد؛ در عین حال، این فضای مفهومی می بایست صریح، روشن و مشخص باشد تا از نظر تجربی اتکای به آن برای اتجام تعریف عملیاتی میسر گردد.(میرزایی، ۱۳۸۹: ۵۲)
تعریف عملیاتی
تعریف عملی، مجموعه روش های توصیف کننده فعالیت هایی است که انجام آن ها به گونه تجربی وجود یا میزان پدیده ای را که یک مفهوم معرف آن است، محقق می سازد. چنین تعاریفی معانی مفاهیم را لمس پذیر می کند، و روش های اندازه گیری که ملاک هایی را برای کاربرد تجربی مفاهیم به دست می دهد، طرح و خلاصه می کند. (خاکی، ۱۳۸۶: ۶۱-۶۲) برای انجام یک تعریف عملیاتی، می بایست شاخص های۹۳ متغیر مشخص گردد. شاخص ها، صفت ها، ویژگی ها و به طور کلی امور واقع هستند که متغیر مورد نظر براساس یا به واسطه ی آن ها مشاهده و سنجیده می شو
ند.(میرزایی، ۱۳۸۹: ۵۴) از سوی دیگر، در تعریف عملیاتی باید سطح سنجش معرف سازی ها را تعیین کرد. معرف ها را می توان در چهار سطح سنجش تعریف کرد : ۱٫ اسمی ۲٫ ترتیبی ۲٫ فاصله ای ۴٫ نسبی (ساعی، ۱۳۸۶: ۷۶)
۹-۳ تعاریف نظری و عملیاتی متغیرهای پژوهش
متغیر مستقل : سرمایه اجتماعی
تعریف مفهومی سرمایه اجتماعی
سرمایه اجتماعی مطابق با تعریف پوتنام عبارت است از: ویژگی هایی از سازمان اجتماعی چون، اعتماد، هنجارها و شبکه ها که می توانند کارایی جامعه را از طریق تسهیل کنش های تعاونی بهبود دهند. (فیلد،۱۳۸۶: ۱۱-۱۲) متغیر سرمایه اجتماعی دارای دو بعد شناختی و ساختاری است، که بعد شناختی آن شامل اعتماد و بعد ساختاری آن شامل مشارکت مدنی می باشد
تعریف مفهومی اعتماد اجتماعی
اعتماد اجتماعی پدیده ای است که تسهیل گر روابط انسانی است. اعتماد را می توان احساسی تلقی کرد که فرد یا افراد درباره چیزی دارند ؛ البته آن چیزی که تایید شده

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *